ՀՀ ՍԱՀՄԱՆԱԴՐԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ. ՏԵՂԵԿԱԳԻՐ 2(123)2026
ՀԱՅՑԱՅԻՆ ՎԱՂԵՄՈՒԹՅԱՆ ԿԻՐԱՌՈՒՄՆ ԸՆՏԱՆԵԿԱՆ ԻՐԱՎԱՀԱՐԱԲԵՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻՑ ԲԽՈՂ ՊԱՀԱՆՋՆԵՐԻ ՆԿԱՏՄԱՄԲ
ԷԴՎԱՐԴ ՄՈՎՍԻՍՅԱՆ, ՍՈՒՐԵՆ ՍԼՈՅԱՆ
Ամփոփագիր
Սույն գիտական հոդվածը նվիրված է ընտանեկան իրավահարաբե¬րություններում հայցային վաղեմության ինստիտուտի կիրառման հիմնախնդիրների ուսումնասիրմանը։ Աշխատանքում ներկայացվում է հայցային վաղեմության ինստիտուտի էությունը, դրա նշանակությունը քաղաքացիական շրջանառության կայունության, իրավական որոշակիության և դատական պաշտպանության արդյունավետ իրականացման ապահովման տեսանկյունից։ Վերլուծվում են ՀՀ քաղաքացիական և ընտանեկան օրենսդրությունների փոխհարաբերությունը կարգավորող իրավանորմերը՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով ՀՀ Ընտանեկան օրենսգրքի 8-րդ հոդվածի բովանդակությանը և դրա կիրառման ընթացքում առաջացող իրավական անորոշություններին։ Հոդվածում ուսումնասիրվում են նաև ՀՀ Սահմանադրական և Վճռաբեկ դատարանների իրավական դիրքորոշումները հայցային վաղեմության ինստիտուտի վերաբերյալ։ Աշխատանքում ներկայացվում է այն մոտեցումը, որ ընտանեկան իրավահարաբերություններից բխող որոշ գույքային պահանջների, մասնավորապես՝ ամուսնական պայմանագրի և ալիմենտային համաձայնության անվավեր ճանաչման պահանջների նկատմամբ նպատակահարմար է կիրառել ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքով սահմանված ընդհանուր կամ հատուկ հայցային վաղեմության ժամկետները։ Կատարվում է նաև համեմատական իրավական վերլուծություն՝ անդրադառնալով մի շարք օտարերկրյա պետությունների օրենսդրական փորձին։ Միջազգային փորձի ուսումնասիրման հիման վրա առաջարկվում են օրենսդրական փոփոխություններ, որոնք ուղղված են ընտանեկան իրավահարաբերություններում հայցային վաղեմության կիրառման հստակեցմանը և իրավական որոշակիության ապահովմանը։
Հիմնաբառեր. հայցային վաղեմություն, հայցային վաղեմության ժամկետ, դատական պաշտպանություն, ընտանեկան իրավահարաբերություններ, գույքային իրավունքներ, անձնական ոչ գույքային իրավունքներ։
DOI: https://10.59560/18291155-2026.2-167
Հայաստանի Հանրապետության սահմանադրական դատարանի վեբկայքն ստեղծվել է Եվրոպական միության և Եվրոպայի խորհրդի կողմից՝ Գործընկերություն հանուն լավ կառավարման (ԳԼԿ II) ծրագրային ձևաչափի շրջանակներում ֆինանսավորվող և Եվրոպայի խորհրդի կողմից իրականացվող «Աջակցություն դատական բարեփոխումների իրականացմանը` Հայաստանում դատական իշխանության անկախության և արհեստավարժության ամրապնդումը» ծրագրի շրջանակներում: Հայաստանի Հանրապետության սահմանադրական դատարանի վեբկայքում ներկայացված տեսակետները որևէ պարագայում չեն կարող համարվել Եվրոպական միության և/կամ Եվրոպայի խորհրդի պաշտոնական տեսակետի արտահայտում:
Սահմանադրական դատարանի պաշտոնական կայքի վերազինումը հնարավոր է դարձել Ամերիկայի ժողովրդի աջակցությամբ՝ Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների Միջազգային զարգացման գործակալության (ԱՄՆ ՄԶԳ) ֆինանսավորմամբ իրականացվող՝ ԱՄՆ ՄԶԳ Հայաստանի Արդարադատության ոլորտի աջակցության ծրագրի շրջանակում: Կայքի բովանդակության պատասխանատուն ՀՀ Սահմանադրական դատարանն է: Կայքում տեղ գտած տեսակետները պարտադիր չէ, որ արտացոլեն ԱՄՆ Միջազգային զարգացման գործակալության կամ Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների կառավարության տեսակետները: