ՀՀ ՍԱՀՄԱՆԱԴՐԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ. ՏԵՂԵԿԱԳԻՐ 4(121)2025
ԱԶԱՏՈՒԹՅԱՆ ՄԵՋ ԳՏՆՎՈՂ ՄԵՂԱԴՐՅԱԼԻՆ ՁԵՐԲԱԿԱԼԵԼՈՒ ԻՐԱՎԱՉԱՓՈՒԹՅՈՒՆԸ ՏՆԱՅԻՆ ԿԱԼԱՆՔ ԿԱՄ ՎԱՐՉԱԿԱՆ ՀՍԿՈՂՈՒԹՅՈՒՆ ԿԻՐԱՌԵԼՈՒ ԱՆՀՐԱԺԵՇՏՈՒԹՅԱՆ ԴԵՊՔՈՒՄ
Հակոբ Կուրեղյան
Ամփոփագիր
Հոդվածի շրջանակներում քննարկման առարկա է դարձվում ազատության մեջ գտնվող մեղադրյալին ձերբակալելու իրավաչափությունն այն դեպքում, երբ քննիչի գնահատմամբ առկա է մեղադրյալի նկատմամբ ոչ թե կալանքի, այլ տնային կալանքի կամ վարչական հսկողության կիրառման անհրաժեշտություն: Վերլուծվում են հարցի վերաբերյալ իրավունքի դոկտրինում և իրավակիրառ պրակտիկայում արտահայտված հակադիր կարծիքները։ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 111-րդ հոդվածի մեկնաբանման նպատակով կիրառելով նորմի մեկնաբանման մի շարք տեսակներ և եղանակներ, ինչպես նաև հիմք ընդունելով հիմնական իրավունքների սահմանափակման համաչափության սկզբունք-երաշխիքը, ազատության կանխավարկածը, հեղինակը գալիս է այն եզրահանգման, որ քննարկվող հիմքով անձին ձերբակալելու հնարավորությունն այն դեպքում, երբ կալանքի կիրառման անհրաժեշտությունը բացակայում է, չի բխում ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի կարգավորումներից, ինչպես նաև հակասում է իրավունքների սահմանափակման նշված սկզբունք-երաշխիքների պահանջներին։ Հոդվածը կարևոր նշանակություն ունի ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 111-րդ հոդվածի իմաստի բացահայտման, օրենքի միատեսակ կիրառության ապահովման և անձանց իրավունքների անհարկի սահմանափակման բացառման տեսանկյունից։
Հիմնաբառեր. ձերբակալում, նորմի մեկնաբանում, համաչափության սկզբունք, ազատության կանխավարկած:
DOI: https://10.59560/18291155-2025.4-317
Հայաստանի Հանրապետության սահմանադրական դատարանի վեբկայքն ստեղծվել է Եվրոպական միության և Եվրոպայի խորհրդի կողմից՝ Գործընկերություն հանուն լավ կառավարման (ԳԼԿ II) ծրագրային ձևաչափի շրջանակներում ֆինանսավորվող և Եվրոպայի խորհրդի կողմից իրականացվող «Աջակցություն դատական բարեփոխումների իրականացմանը` Հայաստանում դատական իշխանության անկախության և արհեստավարժության ամրապնդումը» ծրագրի շրջանակներում: Հայաստանի Հանրապետության սահմանադրական դատարանի վեբկայքում ներկայացված տեսակետները որևէ պարագայում չեն կարող համարվել Եվրոպական միության և/կամ Եվրոպայի խորհրդի պաշտոնական տեսակետի արտահայտում:
Սահմանադրական դատարանի պաշտոնական կայքի վերազինումը հնարավոր է դարձել Ամերիկայի ժողովրդի աջակցությամբ՝ Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների Միջազգային զարգացման գործակալության (ԱՄՆ ՄԶԳ) ֆինանսավորմամբ իրականացվող՝ ԱՄՆ ՄԶԳ Հայաստանի Արդարադատության ոլորտի աջակցության ծրագրի շրջանակում: Կայքի բովանդակության պատասխանատուն ՀՀ Սահմանադրական դատարանն է: Կայքում տեղ գտած տեսակետները պարտադիր չէ, որ արտացոլեն ԱՄՆ Միջազգային զարգացման գործակալության կամ Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների կառավարության տեսակետները: