Ամփոփագիր

    Սույն հետազոտության առարկան սահմանադիր կամքի և Սահմանադիր ուժի դոկտրինալ հիմքերի, դրանց պատմափիլիսոփայական զարգացման և ժամանակակից սահմանադրաիրավական համակարգում դրսևորման վերլուծությունն է։ Հետազոտության նպատակը «կամք» հասկացության փիլիսոփայական մեկնաբանությունների, «Սահմանադիր ուժ» հասկացության բացահայտման և զարգացման էվոլյուցիայի, «անտեսանելի սահմանադրության» հայեցակարգի նկարագրության և գործնական կիրառման ուսումնասիրությունն է, ինչպես նաև Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրական դատարանի՝ Հայաստանի Անկախության հռչակագրի վերաբերյալ ՍԴՈ-1590 և ՍԴՈ-1749 որոշումների, դրանց նշանակության ու մեկնաբանությունների տարբերությունների վերլուծությունը։ 

    Հոդվածում ուսումնասիրվում են Հեգելի, Քելզենի և Ռուսոյի դոկտրինալ մոտեցումները՝ մատնանշելով, որ կամքը հանդես է գալիս որպես իրավունքի իմաստային, կառուցվածքային և լեգիտիմացնող հիմք։ Սահմանադիր ուժի զարգացումը ներկայացվում է Սիյեսի, Ռուսոյի և Շմիդտի տեսությունների համատեքստում՝ որպես ժողովրդի նախասահմանադրական, ինքնիշխան կարողություն։ Հակիրճ վերլուծվում է սահմանադրական դատարանի դերը սահմանադրական արժեքների պահպանման գործում՝ դրա շրջանակներում անդրադարձ կատարելով «անտեսանելի սահմանադրության» հայեցակարգին և դրա գործնական կիրառությանը։

    Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Հայաստանի Անկախության հռչակագրի և Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության նախաբանի սահմանադրական նշանակությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրական դատարանի ՍԴՈ-1590 և ՍԴՈ-1749 որոշումների համեմատական վերլուծության համատեքստում։ Եզրակացվում է, որ ՍԴՈ-1590 որոշումն արտահայտում է հայ ժողովրդի՝ որպես առաջին սահմանադրի կամքի համապարփակ, արժեքային ընկալումը, մինչդեռ ՍԴՈ-1749 որոշումը սահմանափակում է դրա մեկնաբանման դաշտը՝ հանգեցնելով սահմանադրի կամքի նեղացման։

    Հիմնաբառեր. կամք, ընդհանուր կամք, Սահմանադիր ուժ, սահմանված ուժ, սահմանադիր կամք, «Անտեսանելի սահմանադրության հայեցակարգ», Անկախության հռչակագիր, պետականապահպանություն, սահմանադրաիրավական կարգ, անփոփոխելի դրույթ։